De toekomst of de dag na vandaag

Kunnen we eigenlijk ooit iets doen van wezenlijk belang? Waarschijnlijk niet. Is dat erg? Waarschijnlijk niet. Met The Future maakte Miranda July een film over twee dertigers, Sophie en Jason, die een gewonde kat naar een asiel brengen met de belofte dat ze het dier als het is aangesterkt in huis zullen nemen. Dat duurt nog een maand. Plotseling getroffen door het besef dat hun verantwoordingsloze bestaan dan ook zal eindigen, besluiten de twee die laatste maand ten volle te benutten om alles te doen wat ze nog eens wilden doen. Dat de maand niet brengt wat beiden ervan verwachten mag misschien geen verassing heten, wel de wijze waarop July dat in beeld brengt. Het sleutelwoord: apathie.
De eerste stap is voor beiden het opzeggen van hun nietszeggende baan. Jason besluit vervolgens goed te gaan luisteren, want als je goed luistert, komt er vanzelf iets op je pad. Sophie stelt zich ten doel elke dag een zelfgechoreografeerde dans te posten op YouTube. Beiden willen iets wezenlijks doen, iets dat door derden wordt opgemerkt, maar alles blijkt uiteindelijk even nietszeggend als de baan die ze zo radicaal hebben opgegeven.

En dat alles lijkt ook nog eens aan de twee voorbij te gaan. Wat ze aan kansen grijpen glijdt meteen weer door hun handen of wordt gesmoord in de sleur van alledag. Langzaam groeien ze uit elkaar, Sophie krijgt zelfs een affaire met een andere man, maar ook daar lijkt nauwelijks een bewuste gedachte achter te schuilen. Het gebeurt maar zo’n beetje. Dat irriteert. Zoals Sophie en Jason je als kijker gedurende de film sowieso steeds meer irriteren. Waarom zetten ze toch niets door? Waarom vechten ze niet voor elkaar?

Maar na afloop van de film ga je je afvragen wat ze dan hadden moeten doen. De titel van de film is wat dat betreft essentieel. De toekomst; die staat voor eindeloze mogelijkheden, voor een nog onbeschreven blad. De toekomst staat voor alles wat we willen, wat in onze moderne maatschappij dan ook nog eens binnen handbereik ligt. Maar July toont ons met haar film dat die onbegrensde mogelijkheden misschien eerder een vloek zijn dan een zegen. Want al die opties staan  nog niet gelijk aan zingeving en hoe groter de vrijheid, hoe moeilijker de organisatie ervan. En dan kan de euforie van die vrijheid gemakkelijk doorslaan in de apathie van het daar niet mee kunnen omgaan.
Tijdens de film horen en zien we de kat, Paw-Paw, praten. Hij wacht. Wacht op de dag dat Sophie en Jason hem komen halen. Ergens blijf je denken dat die dag het omslagpunt zal brengen, maar die gedachte wordt de kop ingedrukt als beiden pas een dag te laat naar het asiel gaan en de kat dood is. De zoveelste anticlimax in een film die zich laat lezen als één grote anticlimax. Maar met reden. De toekomst is voor Miranda July geen mystieke poort naar een beter leven, maar gewoon de volgende dag. En die dag volgt op vandaag zoals die weer volgt op gisteren.

Maar er is nog een aspect aan de film, dat ik tot nu toe niet heb benoemd: kruipende T-shirts, een pratende kat, stilstaande tijd; Miranda July plaatst op een aantal momenten van haar film een magisch-realistisch facet. En ook dat is uiteraard niet voor niets. Om het heel plat te zeggen: de zingeving zit niet in een groots leven, maar in de kleine dingen. Dat is misschien een cliché, maar feit is dat we in onze jacht op een onvergetelijk bestaan die dingen nogal eens over het hoofd zien. Misschien wel juist omdat onze blik altijd gericht is op de toekomst en al het andere aan ons blikveld ontsnapt. Waarmee het er toch weer op neerkomt dat we moeten luisteren naar Spinvis, die ons het geheim al eens verklapte: ‘als je omkijkt zie je net nog iets dat niemand had gezien’.

The Future (Miranda July, 2011)

Advertenties

One thought on “De toekomst of de dag na vandaag

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s