Briljante komedie laat zich niet zomaar verteren

De Presidentes van Het Derde Bedrijf
Regie: Theu Boermans
Spel: Anneke Blok, Marisa van Eyle, Myranda Jongeling
17 november 2011, Stadsschouwburg Amsterdam

De Presidentes is terug. En dat is goed nieuws. Het stuk van Werner Schwab werd oorspronkelijk in 1993 geregisseerd door Theu Boermans bij zijn toenmalige groep De Trust, met als actrices Anneke Blok, Marisa van Eyle en Myranda Jongeling. Actrices en regisseur zijn dezelfde gebleven, maar ze opereren nu onder de naam Het Derde Bedrijf. Het komt niet vaak voor dat een stuk na achttien jaar wordt hernomen, maar in dit geval valt het toe te juichen. Omdat ik destijds zes was en de voorstelling dus niet gezien heb, maar ook omdat het stuk niets aan kracht heeft ingeboet en de vergetelheid waarin het is geraakt niet verdient.

Myranda Jongeling, Anneke Blok en Marisa van Eyle (Foto: Sanne Peper)

De herneming was een initiatief van de actrices zelf, die het gevoel hadden destijds te jong te zijn en nu pas de werkelijke betekenis van het stuk te kunnen spelen. Daar valt veel bij voor te stellen, want de tekst van Schwab is complex. De Presidentes is tegelijk droogkomisch én inktzwart en die beide aspecten naar voren brengen vereist goede acteurs. Je moet beide uitersten perfect aanvoelen, begrijpen waar de accenten moeten liggen, waar de pijn schuilt achter de grap en waar de grap achter de pijn. Dat blijkt aan Blok, Van Eyle en Jongeling goed besteed. Ze spelen hun personages, de volkse vrouwen Marietje, Erna en Greet met veel gevoel voor komedie, maar verliezen nergens de tragiek van de vrouwen uit het oog. Want onder alle van scheldpartijen, stronthopen en geslachtsverkeer doortrokken gesprekken ligt een oprecht onvervuld verlangen te worden liefgehad.

Dat blijkt vooral uit het tweede deel van de voorstelling waarin de drie fantaseren over het prachtige leven wat ze hadden kunnen hebben. Op een feest valt de ordinaire Greet voor tubaspeler Freddy en verliest de vrome Erna haar hart aan de al even vrome slager Ratzinger. En de simpele Marietje (een glansrol van Anneke Blok, laat haar meer van dit soort rollen spelen!) doet waar ze goed in is en krijgt daarvoor juichende erkenning: wc’s met haar blote handen ontstoppen. Maar Marietje stopt niet bij het ontstoppen van de wc. In een weergaloze scène trekt ze de stop uit de fantasie en laat de stinkende waarheid binnenstromen. Dat blijft niet ongestraft en dan komt de nihilistische visie van Schwab bovendrijven. De waarheid kent geen weerbaarheid tegenover de mens die liever leeft in leugens.

Wat de voorstelling zo sterk maakt, is dat Boermans de kern met weinig middelen weet te treffen. Hij voelt feilloos aan dat de voorstelling met het fenomenale spel en de grimmige kracht van de tekst twee onverwoestbare pijlers heeft. Anderhalf uur lang kijken we enkel naar die drie vrouwen die bij elkaar niet meer dan twintig stappen op het toneel zetten en verder alleen maar aan de keukentafel zitten en praten. Maar met de trefzekerheid van tekst en spel en de secure aandacht voor de accenten daarin weet de voorstelling nog lang door te werken.  Op het moment zelf werkt De Presidentes vooral als briljante komedie, maar wanneer je de zaal verlaat blijkt de donkere ondertoon zich ongemerkt naar binnen te hebben gevreten en is de vertering toch zwaarder dan gedacht.

De Presidentes is nog te zien t/m 15 december in verschillende steden. Klik hier voor meer informatie en kaarten.

Advertenties

One thought on “Briljante komedie laat zich niet zomaar verteren

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s