Een film als een handreiking

Op het moment dat bekend werd dat de Catshuisbesprekingen waren mislukt moest ik de deur uit. Ik ging naar Mijn avonturen door V. Swchwrm. En eigenlijk had de timing niet beter gekund. Froukje Tan maakte namelijk een film die staat voor alles waar dit rigide kabinet allergisch voor lijkt: fantasie, creativiteit, en de durf om te twijfelen. De film verhaalt over een 9-jarige jongen die schrijver wil worden. Een pseudoniem heeft hij al, V. Swchwrm, een eindzin ook, maar de beginzin wil niet komen. Alsof dat niet moeilijk genoeg is krijgt hij regelmatig bezoek van de Koningin (een prettig bazige Georgina Verbaan) die niets liever wil dan een boek waar ze van moet huilen.
Dennis Reinsma is goed gecast als Swchwrm. Zijn te korte broek en te grote vest lijken hem een sulletje te maken, maar zijn pientere oogopslag biedt precies het juiste tegenwicht. En met bijrollen van onder meer Verbaan, René van ’t Hof en vooral ook Hans Dagelet in een ontroerende rol als opa Swchwrm, heeft de film simpelweg een aantal van de fijnste acteurs van Nederland in huis.

Het scenario lijkt op het eerste oog soms wel erg warrig, maar dat is in feite juist de kracht van de film. Wars van elk conformisme en structuralisme weet de film je zo mee te slepen in een kinderbrein dat nog niet vastgeroest zit in denkkaders en vooroordelen. Dat vertaalt zich ook in de vormgeving die barst van de fantasievolle overgangen en grappige details (met de breiende vrouw als persoonlijke favoriet).

Maar de film overstijgt naar mijn idee die treffende kijk in een kinderbrein. Zoals wel meer recente films (The Monster of Nix van Rosto voorop) gaat deze film over het belang van verhalen. En dat belang is niet gering. In 1947 schreven filosofen Adorno en Horkheimer De dialectiek van de Verlichting. En wie het leest zou kunnen denken dat het over vandaag gaat. De Verlichting, zo schrijven ze, ontdeed zich van de overlevering van mythes en verklaarde de cijfermatigheid heilig. ‘Alles wat zich niet aan het criterium van berekenbaarheid en nut ondergeschikt maakt, is voor de verlichting verdacht’. Maar daarmee tekende de Verlichting haar eigen destructie. Want het is een misvatting dat de mensheid kan bestaan zonder verhalen. Ieder mensenleven is een verhaal en zonder dat verhaal zijn we niemand en blijven we voor de ander een vreemdeling.
Wanneer verhalen in ongenade vallen ten faveure van de cijfermatigheid wordt het onbekende groter en krijgt de angst de vrije hand. Want hoe graag dit kabinet en onze maatschappij zich ook stort in een cijferfetisj, niet alles is in cijfers uit te drukken. En daarvoor hebben we verhalen. Verhalen die ons vrij laten onze gedachtes te doen dwalen naar dat wat we niet kennen, dat wat we niet zeker weten.

Halverwege de film zit een briljante scène waarin Toon Tellegen langskomt op de school van Swchrwm, een taartje eet en een wonderschoon gedicht over dwalen voorleest. Daarna mogen de kinderen hem aanraken. De scène is cruciaal omdat Swchrwm, en wij met hem, op dat moment leren waar schrijven om draait: aanraken. Verhalen bieden de mogelijkheid om aan te raken. Aan te raken wat anders buiten ons bereik blijft. Mijn avonturen door V. Swchrwm is daarmee een handreiking die we met beide handen moeten aangrijpen. En die overheid, ach, daar gaat geen koningin van huilen.

Advertenties

One thought on “Een film als een handreiking

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s