FILM Enerverende film over het einde van het Pinochet-bewind

NO (Pablo Larrain, 2012)‘Acción!’ roept de regisseur en vanuit de verte komt de hoop aanwandelen in de vorm van een grote en sterke jongeman. ‘Acción!’ roept de regisseur en in een studio zingt een groep vrouwen: ‘Chile, la alegría ya viene’ (Chili, het geluk komt eraan). Het protest in NO van Pablo Larraín (genomineerd voor een Oscar voor beste buitenlandse film) uit zich niet in massale demonstraties met borden en leuzen, maar in een dagelijkse televisie-uitzending van vijftien minuten. Een soort uitgerekte reclamespot voor een nieuw Chili, bevrijd van de dictatuur van generaal Augusto Pinochet.

NO is het slotstuk van een trilogie die Larraín (zonder vooropgezet plan overigens) maakte over het Pinochet-bewind. Waar Post Mortem (2010) en Tony Manero (2008) speelden tegen de achtergrond van respectievelijk de (door de VS in het geheim gesteunde) staatsgreep die hem in 1973 aan de macht hielp en het geweld tijdens de dictatuur, daar heeft deze film een beduidend positiever onderwerp: het einde van het tijdperk Pinochet. Dat resulteert dan ook in een film die ondanks een achtergrond van geweld, verdwijningen en onderdrukking verrassend licht van toon is.

Het einde van Pinochet werd ingeluid toen de Chileense regering onder grote internationale druk in 1988 een referendum uitschreef. Stemde het volk ‘ja’ dan zou Pinochet nog eens acht jaar aan de macht blijven, stemde men ‘nee’ dan zouden er democratische verkiezingen worden gehouden. Op de televisie kregen beide campagneteams elke dag vijftien minuten uitzendtijd (wat gezien de staatscontrole van de tv-zenders neerkwam op vijftien minuten voor het ‘nee’-kamp en de rest van de tijd voor het ‘ja’-kamp).

NO (Pablo Larrain, 2012)In NO wordt de succesvolle reclamejongen René Saavedra (een sterke rol van Gael García Bernal) door de ‘nee’-campagne benaderd om mee te werken en die stemt, na wat aarzeling, toe. Interessant is dat Saavedra van de betrokkenen het minst lijkt te worden gedreven door idealisme. Hij heeft jaren in de Verenigde Staten gewerkt en lijkt voornamelijk mee te werken omdat het omverwerpen van het Pinochet-bewind het beste past in het beeld dat hij daar van vrijheid heeft gekregen. Het is ook dat Amerikaanse vrijheidsgevoel, het Coca-Cola gevoel, dat hij in de uitzendingen tracht te verbeelden. Zijn filosofie: ellende stompt de mensen af, met humor en hoop krijg je ze de stemlokalen in.

NO is gedraaid op U-matic, een oud videoformaat, waardoor het beeld onscherp en vaak overbelicht is en er geen zichtbaar verschil is met het archiefmateriaal dat veelvuldig in de film wordt gebruikt. Het maakt ook dat de film vooral in het begin zeer onrustig oogt, wat nog wordt versterkt door de bewust fragmenterende montage. Zinnen en scènes worden middenin afgebroken, gaan soms weer verder, maar dan ineens op een andere locatie. Die jachtige montage resoneert de wijze waarop de ‘nee’-campagne moet opereren. Vluchtig en zich telkens verplaatsend, wat toch niet kan voorkomen dat ze worden achtervolgd en geïntimideerd door medewerkers van Pinochet. Naarmate de film vordert neemt de cohesie toe, zoals ook de samenhang van de ‘nee’-campagne steeds duidelijker zichtbaar wordt.

De sterke focus op de televisiecampagne dringt echter wel de achterliggende geschiedenis naar de achtergrond. Wat het Pinochet-bewind betekende voor de mensen en waarom een groot deel van de bevolking wel achter hem bleef staan (deels uit angst voor een terugkeer van de grote armoede tijdens het socialistisch bewind van Salvador Allende), wordt nauwelijks uitgediept. Voor wie de film kijkt met weinig voorkennis biedt NO dan ook een wat eenzijdig beeld. Maar in het licht van de trilogie is dit een waardig slotstuk dat tegelijk de hoop van vrijheid ademt maar er ook, zij het subtiel, kanttekeningen bij plaatst. Want dat de vrijheid die de ‘nee’-campagne het volk toont een door commercie gefabriceerd beeld van vrijheid is, schuurt. En is het einde nu een grappige knipoog, een teken van verzoening, of wordt hier op de valreep nog een sombere en bijna cynische conclusie getrokken? U mag het zeggen.

Advertenties

One thought on “FILM Enerverende film over het einde van het Pinochet-bewind

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s