FILM In eenzaamheid gecapsuleerd

Here am I sitting in a tin can
Far above the world
Planet Earth is blue
And there’s nothing I can do

Io e Te (Bernardo Bertolucci, 2012)Er zijn mensen die Space Oddity van David Bowie interpreteren als het verhaal van een astronaut die door een ongeluk losgeslagen raakt van zijn ruimteschip. Er zijn anderen (waaronder ik) die denken dat astronaut Tom zelf verkiest eeuwig in de ruimte te blijven zweven. Je zou kunnen zeggen dat de twee hoofdpersonages in Io e Te, waarin het nummer en voornamelijk de door Bowie zelf gezongen Italiaanse versie Ragazzo Solo, Ragazza Sola een belangrijke rol spelen, beide interpretaties in zich dragen. Io e Te, naar het boek van Niccolò Ammaniti, markeert op meerdere manieren de terugkeer van Bernardo Bertolucci. Het is zijn eerste film sinds The Dreamers uit 2003, maar het is ook een terugkeer naar Italië, waar hij al negenentwintig jaar geen film meer maakte.

Als de klas van de 14-jarige Lorenzo (Jacopo Olmo Antinori) een week op skivakantie gaat besluit hij niet mee te gaan en zich stiekem te verschansen in de opslagkelder van het appartementencomplex waar hij met zijn moeder woont. Maar al snel wordt zijn zorgvuldig gecreëerde interbellum verstoord wanneer zijn oudere halfzus Olivia (Tea Falco) opduikt. Ze is net cold turkey gegaan; in één keer gestopt met heroïne, en heeft een plek nodig om het gif uit haar lijf te kunnen slapen en kotsen.

Met tegenzin laat Lorenzo haar toe en vanaf dat moment cirkelen deze in eenzaamheid gecapsuleerde figuren om elkaar heen. Echt tot elkaar komen doen ze nooit en dat is gelijk de meesterzet van Bertolucci. Olivia kan en wil niet begrijpen dat Lorenzo kiest voor zijn isolement en Lorenzo zelf is nog te jong om zijn eigen eenzaamheid echt te begrijpen. Want waarom besluit hij eigenlijk niet mee te gaan skiën? En is zijn onaangepastheid verzet? Onzekerheid? Het zijn vragen die geen antwoorden krijgen en zo blijft telkens in het midden of hun provisorische verblijfplaats in de kelder nu vooral een schuilplaats, opvang of gevangenis is.

Io e Te (Bernardo Bertolucci, 2012)Beide hoofdrolspelers (voor wie dit hun eerste hoofdrol is), zijn volstrekt geloofwaardig. Vooral knap is hoe Olmo Antinori zijn personage Lorenzo laat balanceren op dat vreemde grensgebied van kind en adolescent. Maar ook Falco maakt indruk. Gehard door haar drugverslaving, maar dan plots ook weer beangstigend breekbaar. Toch kunnen zij niet voorkomen dat het lastig is om als toeschouwer een emotionele connectie te maken met de personages, om dezelfde reden dat ze dat naar elkaar moeilijk kunnen. De capsule houdt niet alleen de ander buiten, maar ook ons, toeschouwers. Vooral in het begin maakt het de film wat ontoegankelijk, maar wie doorzet komt ongemerkt toch steeds iets dichterbij.

Io e Te is een voor Bertolucci opvallend ingetogen film qua beeldtaal, niet in de laatste plaats omdat het verhaal zich nagenoeg volledig afspeelt in de stoffige kelder. Des te opvallender zijn de paar momenten waarin simpel en subtiel bijna sprookjesachtige beelden worden gecreëerd. Olivia die een plastic hoes van de bank ineen propt wat door het lamplicht even op een drijvende wolk lijkt, Lorenzo die de slapende Olivia observeert door een vergrootglas. En er is de scène waarin de twee luisteren naar Bowie, die in het Italiaans zingt over een eenzame jongen en een eenzaam meisje, en op de valreep voor heel even samen zijn om niet lang daarna weer van elkaar weg te zweven. Ieder een andere richting op, terwijl Bowie nog eenmaal van zich laat horen: 

I’m stepping through the door
And I’m floating in a most peculiar way
And the stars look very different today 

Advertenties

One thought on “FILM In eenzaamheid gecapsuleerd

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s