FILM Layton tart de geloofwaardigheid met het intrigerende The Imposter

Het kan bijna geen toeval zijn dat de muziek in The Imposter zoveel wegheeft van de muziek uit Bryan Singer’s moderne klassieker The Usual Suspects uit 1995. De wijze waarop Frédéric Bourdin, bijnaam ‘de kameleon’, de familie van Nicholas Barclay deed geloven dat hij hun vermiste zoon, broer en neef was is minstens zo duister en raadselachtig als de duivelse trucs van Keyser Soze. En de snel gemonteerde sequentie die duidelijk maakt dat Bourdin’s impersonatie geen incident was, doorsneden met het langzaam uit de machine rollen van een fax van Interpol, is bijna een kopie van de sleutelscène in The Usual Suspects. Maar The Imposter van Bart Layton is geen fictiefilm.

The Imposter (Bart Layton, 2012)In 1994 verdween in San Antonio, Texas de toen 13-jarige Nicholas Barclay. Drie jaar later dook hij op in Spanje. Dat wil zeggen, een schuchtere jongen, verscholen onder een capuchon, werd aangetroffen in een telefooncel en naar een opvangtehuis gebracht alwaar hij beweerde Nicholas Barclay te zijn. De zus van Nicholas vloog naar Spanje en nam de jongen, die zij herkende als haar broertje, mee terug naar Texas. Maar de jongen was niet de 16-jarige, blonde en blauwogige Nicholas Barclay. Het was de 23-jarige Frans-Algerijnse Frédéric Pierre Bourdin, met bruine ogen, donker haar en lichte baardgroei. Hij woonde bijna vijf maanden bij de familie van Nicholas voordat zijn bedrog werd ontmaskerd.

Uit een uitgebreid portret in The New Yorker blijkt dat Bourdin, zoon van een Franse moeder en afwezige Algerijnse vader, als kind al een rijke fantasie had. Hij loog op school dat zijn vader een Brits geheim agent was en vertelde zijn grootouders dat hij misbruikt was door iemand uit de buurt. Gedurende zijn tienerjaren zwierf hij door Europa, van weeshuis naar weeshuis, tot hij achttien werd en de kindertehuizen geen optie meer leken. Maar de stap naar een volwassen leven bleek voor Bourdin een niet te maken stap. ‘How could I become something I could not imagine?’, vroeg hij zich af. En dus gaf hij zich uit voor fictieve weggelopen kinderen. Talloze identiteiten versleet hij tot hij, die bewuste nacht in het Spaanse kindertehuis, besloot zich de identiteit van een bestaand vermist kind toe te eigenen: Nicholas Barclay.

Het was de sprong van een kat in het nauw, want hij had van de autoriteiten een ultimatum gekregen: hij moest aantonen wie hij was, anders zou hij worden gearresteerd. Wanneer Bourdin in The Imposter dit deel van het verhaal vertelt klinkt er onmiskenbaar trots door. Trots om zijn inventiviteit, trots omdat hij alles en iedereen om de tuin wist te leiden. Maar hij vertelt ook hoe de paniek toesloeg toen Carey, halfzus van Nicholas, onderweg was. Hij was er zeker van dat ze zou zien dat hij niet Nicholas was en hij voelde zich een gevangene van zijn eigen bedrog. In het vliegtuig naar de VS hoopte hij dat ze zouden neerstorten zodat hij overal vanaf was.

The Imposter (Bart Layton, 2012)Maar buiten de trots en de paniek schittert het berouw in afwezigheid, want dat toont hij nauwelijks en niet overtuigend en zijn motieven blijven raadselachtig. Waar Keyser Soze in The Usual Suspects weinig minder dan de duivel zelf is, daar is Bourdin een stuk lastiger te plaatsen. Is hij een monster, een pathologisch leugenaar, of is hij werkelijk, zoals hij zelf zegt, slechts op zoek naar de liefde en acceptatie die hij als kind nooit kreeg? ‘When you fight monsters, be careful that in the process you do not become one’, schreef Bourdin in een notitieboekje. Dat hij monsters bevecht lijdt geen twijfel. Of hij er zelf een is geworden, daar geeft de documentaire geen antwoord op.

Bijna nog raadselachtiger dan Bourdin zelf is Beverly, de moeder van Nicholas. Want een moeder die niet ziet dat een 23-jarige man met donkere ogen haar eigen kind niet is, gaat voorbij aan ongeloofwaardig. Misschien ook daarom ben je snel geneigd mee te gaan in een laatste twist die de documentaire presenteert, waarbij Bourdin vanuit de cel Beverly en Jason, halfbroer van Nicholas, beschuldigt van betrokkenheid bij de verdwijning. Ook privédetective Charlie Parker, een soort wandelend cliché, heeft sterke vermoedens dat Jason Nicholas wellicht vermoord heeft. Het is een aanlokkelijke verklaring. Het zou de verdwijning verklaren, het zou verklaren waarom Beverly Bourdin als haar zoon ‘accepteerde’, en daarbij: zowel Beverly als Jason waren drugsverslaafd en er waren regelmatig politiebezoeken bij het huis van het gezin.

Maar dan gaan de raderen pas echt draaien. Want de neiging die je als toeschouwer voelt om in deze uitleg mee te gaan (nota bene de uitleg van een notoir manipulator) zegt vooral iets over onze behoefte het verhaal rond te krijgen, de puzzel passend te leggen terwijl de waarheid misschien wel is dat de puzzel niet past. Dat Beverly niets weet van Nicholas’ verdwijning, dat ze Bourdin als zoon aannam niet omdat ze geloofde dat hij het was, maar dat zo graag wilde, dat ze de leugen waarin ze haar zoon terug had verkoos boven de waarheid waarin hij nog altijd vermist was.

The Imposter is niet enkel de moeite waard vanwege het absurde en diep intrigerende onderwerp. Het is ook nog eens een documentaire die de wetten van het eigen genre tart. Regisseur Layton lijkt de ongeloofwaardigheid van het verhaal eerder te benadrukken dan dat hij het realisme tracht mee te geven, nog versterkt door nagespeelde reconstructies, die hij summier en effectief inzet. Layton trekt de kijker genadeloos mee in de soms blinde obsessies van de betrokken personen. Obsessies die sluipend overslaan op de toeschouwer. ‘The worst thing you can do is deceive yourself’, zei Bourdin in het interview met The New Yorker. Maar door een meesterwerk als The Imposter laat ik me graag bedriegen.

Advertenties

One thought on “FILM Layton tart de geloofwaardigheid met het intrigerende The Imposter

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s