Les Salauds

les_salauds_67000069_st_4_s-lowBij elke stap kraakt het hout van de vloeren. De deuren piepen wanneer ze open en dichtgaan. Deze appartementen mogen zich dan begeven in chic Parijs, ze zouden prima kunnen fungeren als decor voor een horrorfilm. En dat doen ze in feite ook. Claire Denis’ Les Salauds is een film die ver afdaalt in de diepste donkerte van de mens. Een film die de cinematische verbeelding lijkt van wat filosoof George Bataille in zijn boek L’érotisme als volgt beschreef: ‘There is in nature and there subsists in man a movement which always exceeds the bounds, that can never be anything but partially reduced to order. We are generally unable to grasp it. Indeed it is by definition that which can never be grasped, but we are conscious of being in its power.’

Aanvankelijk hebben we nog enige grip op de plot. Scheepskapitein Marco (een fantastische Vincent Lindon) keert na de zelfmoord van zijn zwager terug naar Parijs om zijn zusje en haar dochter Justine te steunen, maar vooral om de man te vinden die de oorzaak is van het onheil in hun leven. Hij neemt zijn intrek in een leeg appartement een verdieping boven deze Edouard Laporte (Michel Subor), een rijke zakenman die onduidelijke banden heeft met het schoenenbedrijf van Marco’s zus en zwager. Maar wat begint als een wraakvertelling onttrekt zich al gauw aan elke vorm van lineair narratief of rationeel verloop.

les_salauds_67000069_st_7_s-lowMarco’s handelen is ongericht. We doorgronden zijn motieven niet, omdat hij ze zelf ook niet doorgrondt. Hij begint een affaire met Raphaëlle (Chiara Mastroianni), de vrouw van Laporte, en kan zelf niet beslissen of dat uit strategie was of niet. Zorgeloos is de seks nooit. Eerder echoot het de woorden van Bataille: ‘Fear of dying makes us catch our breath and in the same way we suffocate at the moment of crisis.’ Net als zijn personages, gedraagt Les Salauds zich als een boeman, continu van gedaante veranderend. Het ene moment een broeierige thriller over een gevaarlijke verhouding, het volgende een macabere zoektocht in een wereld van misbruik. Spil is de jonge Justine (Lola Créton), die nauwelijks een woord tekst heeft, maar wier beeltenis, wanneer ze naakt en bloedend op hoge hakken door de Parijse straten wankelt, een samenballing is van de gecorrumpeerde seksualiteit en het perverse geweld waar Les Salauds van doordrenkt is.

De film ontwikkelt zich van een duistere thriller naar een inktzwarte nachtmerrie en gaat ook steeds meer de logica van nachtmerries volgen. Telkens wanneer je denkt vat te krijgen op de film, glipt hij als water door je vingers. Terwijl de duimschroeven langzaam worden aangedraaid, besef je dat je niet wilt weten waar dit eindigt, maar dat je geen andere keuze hebt dan te blijven kijken. En ergens hoop je zelfs dat er een uitbarsting volgt. Een gewelddadige climax die de ongrijpbare spanning wegvaagt. Want zoals Vivian Sobchack schreef in een essay over geweld in films: ‘fear has made even the most squeamish of us take our hands from our eyes. We still are afraid of violence and blood and death, but we are more afraid of the unknown.’ Denis biedt echter nooit een dergelijke catharsis van geweld. Les Salauds is genadeloos. Juist in het feit dat de film ons de meeste expliciete gruwelijkheid ontzegt en deze zich daardoor in de verbeelding ophoudt.

les_salauds_67000069_st_2_s-lowOm die gruwel in de kijker aan te wakkeren stopt Denis de film vol met herinneringen aan wat we niet zien. Elk beeld dat ze creëert is macaber. Een berg witte schoenen heeft ineens veel weg van een stapel botten, een horloge is plots een reliek van een vorig leven. Talloze details en voorwerpen keren herhaaldelijk terug zonder dat ooit werkelijk hun betekenis duidelijk wordt. De kinderfiets, het witte overhemd, de revolver; allemaal dragen ze bij aan de nachtmerrie die zich in het hoofd van de kijker vormt en die het gruizige einde vrijwel ondraaglijk maken. Het doet denken aan Maya Deren’s Meshes of the Afternoon, een korte film die ook bijna vloeibaar lijkt, waarin je de afzonderlijke elementen weliswaar herkent – de sleutel, de telefoon – maar ze nooit een passende puzzel vormen. Net als Deren wil Denis geen kloppend verhaal vertellen, met kop en staart en duidelijke motieven. Les Salauds is een nachtmerrie, die zich in je hersenen brandt, maar niet is na te vertellen. En je precies om die reden nog dagen achtervolgt.

Trailer

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s