Filmjaar 2014

Dit was een jaar waarin voor mij één film met kop en schouders boven de rest uitstak. Daarachter lag het dicht bij elkaar. Heel dicht. En dat maakt deze top tien tot een puur instinctmatige selectie uit een grote groep films die ik stuk voor stuk fantastisch vond. En dus ook een top tien waar heel veel niet in staat: Ida (Pawel Pawlikowski), The Wind Rises (Hayao Miyazaki), Mommy (Xavier Dolan), The Guardians of the Galaxy (James Gunn),  Stray Dogs (Tsai Ming-liang), The Grand Budapest Hotel (Wes Anderson), Violet (Bas Devos), Maps to the Stars (David Cronenberg), Die Frau des Polizisten (Philip Gröning), Whiplash (Damien Chazelle) en Boyhood (Richard Linklater). (Dat die laatste het niet gehaald heeft verbaast ook mij. Hoogst. Maar zo gaan die dingen.)

Nu dan, dit is wat mijn top tien wél heeft gehaald (de foto’s zijn een link naar de trailers):

10. Nightcrawler (Dan Gilroy)

Nightcrawler

Mijn nummer tien is direct een film waarvan ik eigenlijk niet kan beargumenteren waarom hij in mijn top tien staat en niet bijvoorbeeld Ida of Mommy. Maar zoals de rest van deze lijst ook nog zal bewijzen houd ik van films die onder de huid kruipen en in je hoofd blijven doorspoken en dat deed Nightcrawler bij mij, vooral dankzij die grandioos enge rol van Jake Gyllenhaal. De film kreeg de kritiek weinig nieuws te vertellen, maar dat lijkt me toch een enigszins non-argument. Nightcrawler heeft absoluut zijn mankementen, maar werkt wat mij betreft als ijzingwekkend portret van een man, een stad, een samenleving die zich laaft aan moreel verval.

 

9. Leviathan (Andrej Zvyagintsev)

Leviathan

Satire met een inktzwart randje. Leviathan is een bewerking van het Boek van Job, waarin God de duivel afstuurt op de devote Job om hem op de proef te stellen en diens vroomheid te bewijzen. In Zvyagintsev’s hervertelling dreigt een gezin hun huis te verliezen omdat de plaatselijke overheid het land wil gebruiken. Er is weinig vroomheid te ontdekken in dit moreel failliete landschap vol opportunistische personages, liters wodka en walviskarkassen. De film kent een aantal hilarische (drank)scènes en een fantastische Roman Madyanov, maar weet, vooral via zijn vrouwelijke personages, ook een gevoelige snaar te raken. Want slachtoffers zijn onvermijdelijk.

 

8. The Wolf of Wall Street (Martin Scorsese)

The Wolf of Wall Street

Jordan Belfort is al wel de Gordon Gekko van de 21e eeuw genoemd. Moreel verwerpelijk, maar voor velen schijnbaar ook een inspiratiebron. Ik zeg schijnbaar, want ik begrijp dat niet en ik wil het ook niet begrijpen. Gelachen heb ik wel om The Wolf of Wall Street. Ik zou het knap vinden als iemand de film kan kijken zonder te lachen. Maar daar ophouden doet de film en Scorsese tekort. Kijk alleen naar de vaak veelzeggende plaatsing van de camera die het bioscooppubliek doet samenvallen met de telefoon waaraan een naïeve beller hangt die door Belfort wordt ingepakt en uitgekleed, of met de mensen die grof geld neerleggen voor een motivatiespeech van Belfort. Deze film verleidt ons op exuberante wijze mee te lachen met een grap die ten koste gaat van onszelf.

 

7. Interstellar (Christopher Nolan)

Interstellar

Groots, (pseudo-)filosofisch, sentimenteel en bij vlagen onbegrijpelijk. Oftewel: alles wat een sciencefiction spektakel moet zijn. Net als bij Alfonso Cuáron’s Gravity vorig jaar verschenen er velerlei artikelen over de plotgaten en wetenschappelijke inconsistenties in Interstellar. Dat soort artikelen roepen enig medelijden op bij mij. Ik heb geen film gezien met plotgaten. Ik heb een meeslepende en op momenten zelfs overweldigende film gezien. Ik ben de bioscoop uitgelopen zo opgewonden als een kind met knetterkauwgom. En, ook niet onbelangrijk: met TARS heeft het genre er weer een fijne nieuwe robot bij.

 

6. Mr. Turner (Mike Leigh)

Mr. Turner

Film die op de valreep de top tien in kwam duiken. Mike Leigh kan bij mij wel een potje breken; zijn Another Year en Naked staan hoog in mijn omvangrijke lijst van favorieten en met zijn portret van de Britse schilder William Turner levert hij opnieuw een meesterstuk af. Timothy Spall is geweldig als een in grommen pratende Turner in een film die tegelijk van een imponerende schoonheid is, maar ook de afzichtelijke kanten van Turner niet schuwt. Aan het oppervlak neigend naar grotesk, maar daaronder van een subtiele menselijkheid. Een film over een genie, van een genie.

 

5. Her (Spike Jonze)

HER

Prachtig vormgegeven dystopisch sprookje over een man (mooie rol van Joaquin Phoenix) die verliefd wordt op zijn computersysteem met de stem van Scarlett Johansson. Omgekeerd raakt dat computersysteem nieuwsgierig naar wat het betekent mens te zijn. Een vriendin van me beschreef het gevoel van de film als ‘een bijna apocalyptische eenzaamheid’. Spike Jonze valt niet voor de makkelijke val om de schuld daarvan te leggen bij technologie. Hij gebruikt het concept van technologie juist om te tonen hoe inherent aan mens-zijn eenzaamheid is. Een eenzaamheid die, getuige ook de melancholische eindscène, wellicht nooit kan worden opgeheven.

 

4. Snowpiercer (Bong Joon-Ho)

Snowpiercer

Dit was het jaar waarin ik (rijkelijk laat) Bong Joon-Ho ontdekte. Ik ging, gezegend met onwetendheid, naar Snowpiercer en dacht beland te zijn in een grimmige, post-apocalyptische film. Tot Tilda Swinton plots het beeld in kwam wandelen in een paars mantelpak, Beatrix-kapsel en Theo en Thea-tanden. Bong is een van de weinige regisseurs die ik kan bedenken die met zoveel schwung en overtuiging verteltonen en genres kan afwisselen. Vooral het eerste pakweg uur van Snowpiercer is een ware masterclass in ritme en choreografie. Bong is er zeldzaam in geslaagd een Hollywooddebuut te maken zonder daarbij zijn stempel te vervagen.

 

3. Les Salauds (Claire Denis)

Les Salauds

Les Salauds is de verbeelding van een nachtmerrie. Het is een film die nauwelijks houvast biedt en via een eigen, interne logica diep afdaalt in de duisternis van ongetemde driften en perversiteit. En net als bij een nachtmerrie heeft het geen zin te trachten de plot te volgen, want navertellen lukt je toch niet. De betekenis van deze film ontvouwt zich pas als je elke aandrang tot rationaliseren laat varen en durft mee te verdwalen in Denis’ duistere labyrint.

 

2. Enemy (Denis Villeneuve)

Enemy

Ik houd van de staat van totale verwarring waar sommige films je in kunnen storten. Enemy was zo’n film dit jaar en een dag later voelde ik me nog alsof ik een bizarre droom had gehad die ik me nauwelijks kon herinneren maar waarvan de sfeer en dreiging nog steeds dicht onder mijn huid zaten. Het sterke van Enemy is dat het een film is die werkt op dat niveau, maar ook als puzzel om op te lossen. ‘Chaos is order yet undeciphered leest het citaat waarmee de film opent. En ook al kent de film wellicht een sluitende, definitieve interpretatie, zoals elke goede film hoef je je daar niet bij neer te leggen en biedt Enemy genoeg ruimte om je eigen nachtmerries erin terug te lezen.

 

1. Under the Skin (Jonathan Glazer)

Under the Skin

De onbetwiste nummer één voor mij. Een totaal unieke film zoals je ze slechts eens in de paar jaar tegenkomt. Daarmee ook een film die het publiek verdeelt. Dit is geen film die je wel aardig kun vinden. Je vindt het briljant of je vindt het niks. Ik was van de eerste tot aan de laatste seconde gehypnotiseerd, beschouwde als door buitenaardse ogen het triviale, lelijke, maar soms toch ook zo mooie menselijk bestaan. En dat ontroerde me sterker dan ik had verwacht. Dat Glazer een groot talent is had hij al bewezen met Sexy Beast en Birth, maar met Under the Skin zet hij zich wat mij betreft aan de top van meest interessante filmmakers die op dit moment werkzaam zijn.

 

La Danza de la RealidadLa Danza de la Realidad (Alejandro Jodorowsky)

Tot slot net als vorig jaar een speciale vermelding voor een film die geen officiële release kreeg, maar daarmee niet minder de moeite waard is. Op het Imagine filmfestival zag ik La Danza de la Realidad van de inmiddels 85-jarige cultmeester Alejandro Jodorowsky. De film is zijn Amarcord, een fantasievolle en rijke vertelling over zijn kindertijd in het door onderdrukking geteisterde Chili die bijna uit zijn voegen barst van lyriek en emotie.

Advertenties

4 thoughts on “Filmjaar 2014

  1. Leuke top 10. Niet veel overeenkomsten met die van mij (die ik op 1 januari pas publiceer), maar er zitten wel een aantal pareltjes tussen, zoals Under The Skin. Ik was ook aangenaam verrast door deze film.

    1. Klopt! Overigens, ik weet dat ik bij alles roep dat je het eigenlijk in de bios moet zien, maar mocht je ondanks je scifi weerstand Interstellar toch willen zien: die film vereist echt een groot scherm, anders werkt ie niet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s